Page 126 - Demo
P. 126


                                    T%u00eb shtyr%u00eb nga patriotizmi, n%u00eb gusht 1914, miliona djem dhe burra iu p%u00ebrgjigj%u00ebn thirrjes p%u00ebr t%u00eb luftuar kund%u00ebr nj%u00eb armiku t%u00eb p%u00ebrbashk%u00ebt.3P%u00ebrmasat e luft%u00ebs dhe p%u00ebrfundimi i sajSecili prej shteteve nd%u00ebrluftuese e orientoi ekonomin%u00eb e tij drejt luft%u00ebs duke investuar burime t%u00eb shumta njer%u00ebzore dhe financiare n%u00eb furnizimin e ushtrive me arm%u00eb, pajisje dhe ushqime. Industria metalurgjike dhe mekanike e furnizonte luft%u00ebn me materiale ushtarake, avion%u00eb, n%u00ebndet%u00ebse, anije e vagon%u00eb hekurudhor%u00eb. Industria kimike prodhonte l%u00ebnd%u00eb shp%u00ebrthyese, gaz toksik, n%u00eb sasi shum%u00eb t%u00eb m%u00ebdha. Industria ushqimore u vendos n%u00eb sh%u00ebrbim t%u00eb luft%u00ebs duke praktikuar teknikat e racionimit ushqimor, gj%u00eb q%u00eb e ndryshoi jet%u00ebn e p%u00ebrditshme t%u00eb shum%u00eb familjeve. Lufta ishte b%u00ebr%u00eb nj%u00eb ngjarje e mas%u00ebs dhe p%u00ebrfshiu edhe popullsin%u00eb civile. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb arsye propaganda, rekrutimet e t%u00eb rinjve dhe ethet nacionaliste p%u00ebrfshin%u00eb t%u00eb gjitha vendet pjes%u00ebmarr%u00ebse, nd%u00ebrkoh%u00eb q%u00eb p%u00ebrvoja e luft%u00ebs nuk ishte e nj%u00ebjt%u00eb p%u00ebr t%u00eb gjith%u00eb: ushtar%u00ebt n%u00eb front, grat%u00eb n%u00eb prapavij%u00eb, pun%u00ebtor%u00ebt n%u00eb industri dhe civil%u00ebt n%u00ebn mungesa e frik%u00eb e p%u00ebrjetonin ndryshe. Nd%u00ebrkaq lufta kishte arritur n%u00eb nj%u00eb pik%u00eb kur asnj%u00eb prej koalicioneve nuk mund t%u00eb mposhtte kund%u00ebrshtarin. Largimi i Rusis%u00eb dhe hyrja n%u00eb luft%u00eb e SHBA-s%u00eb n%u00eb krah t%u00eb Antant%u00ebs, pas fundosjes s%u00eb anijeve amerikane prej n%u00ebndet%u00ebseve gjermane, i dha nj%u00eb hov t%u00eb ri luft%u00ebs. Deri at%u00ebher%u00eb SHBA-ja e kishte ndihmuar Anglin%u00eb me furnizime dhe armatime. Me pjes%u00ebmarrjen e drejtp%u00ebrdrejt%u00eb t%u00eb SHBA-s%u00eb, aleat%u00ebt i forcuan pozitat e tyre dhe humbja e Bllokut Qendror erdhi shum%u00eb shpejt. Gjermania dhe Austria nuk kishin m%u00eb forca p%u00ebr t%u00eb vazhduar luft%u00ebn. N%u00eb korrik t%u00eb vitit 1918, nj%u00eb m%u00ebsymje anglo-franceze-amerikane n%u00eb frontin per%u00ebndimor e detyroi Bllokun Qendror t%u00eb t%u00ebrhiqej. N%u00eb Frontin Italian, austriak%u00ebt u mund%u00ebn n%u00eb tetor t%u00eb vitit 1918. M%u00eb 3 n%u00ebntor t%u00eb vitit 1918 u n%u00ebnshkrua arm%u00ebpushimi midis Austris%u00eb dhe Italis%u00eb. Perandoria Austro-Hungareze filloi t%u00eb shp%u00ebrb%u00ebhej. N%u00eb Gjermani, l%u00ebvizjet popullore e detyruan Vilhelmin II q%u00eb t%u00eb abdikonte. M%u00eb 9 n%u00ebntor t%u00eb vitit 1918 u shpall Republika Gjermane. Akti i par%u00eb i nd%u00ebrmarr%u00eb nga qeveria e re, ishte marr%u00ebveshja e arm%u00ebpushimit nd%u00ebrmjet Gjermanis%u00eb dhe Antant%u00ebs. M%u00eb 11 n%u00ebntor 1918, aleat%u00ebt n%u00ebnshkruan me Gjermanin%u00eb marr%u00ebveshjen e arm%u00ebpushimit. Lufta e Par%u00eb Bot%u00ebrore kishte marr%u00eb fund, por me pasoja t%u00eb m%u00ebdha politike, ekonomike dhe njer%u00ebzore p%u00ebr Evrop%u00ebn dhe bot%u00ebn.Analizoni p%u00ebrmes mendimit kritik%u2022 Italia ishte i vetmi shtet gjat%u00eb Luft%u00ebs I Bot%u00ebrore q%u00eb ishte pjes%u00eb e t%u00eb dyja blloqeve, n%u00eb dy forma t%u00eb ndryshme (de facto dhe de juro). Hulumtoni dhe arsyetoni mbi k%u00ebt%u00eb dukuri, si dhe p%u00ebr %u201cdhurat%u00ebn%u201d q%u00eb i ofroi Antanta, p%u00ebr t%u00eb ndryshuar pozicionimin e saj.Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb tuaja%u2022 Cilat ishin shkaqet e fillimit t%u00eb Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore?%u2022 Cilat ishin frontet kryesore t%u00eb Luft%u00ebs?%u2022 Flisni p%u00ebr pasojat e Luft%u00ebs n%u00eb aspektin njer%u00ebzor dhe ekonomik.%u2022 Cilat ishin fuqit%u00eb fituese t%u00eb Luft%u00ebs?%u2022 Analizoni faktor%u00ebt q%u00eb kusht%u00ebzuan fitoren e Antant%u00ebs n%u00eb Luft%u00ebn I Bot%u00ebrore.Hulumtoni dhe diskutoni124
                                
   120   121   122   123   124   125   126   127   128   129   130